Sigortacılar iklim risk haritalarını nasıl kullanır: teklif anından birikime
Sigortacılar iklim risk haritalarını dört noktada kullanır: teklif anında, tek bir konumu hangi tehlikelerin ülkenin geri kalanına göre ne kadar etkilediğini görmek için; birikim yönetiminde, poliçelerin aynı tehlike bölgesinde nerede yığıldığını görmek için; yenilemede, portföyün hangi kısmında yeni koşul ya da limit gerektiğine karar vermek için; risk mühendisliğinde, hangi sahaların önce keşfe gideceğini belirlemek için. Harita katmanı “nerede ve başka yerlere göre ne kadar” sorusunu yanıtlar; riski fiyatlamaz. Fiyatlama ve sermaye için iki sayı daha gerekir: yıllık ortalama kayıp ve olası azami kayıp. Bunlar, tehlike katmanının üzerine maruziyet ve kırılganlık eklendikten sonra hesaplanır.
İklim risk haritası nedir, ne değildir
İklim risk haritası, her konuma tek bir tehlike için bir değer veren mekânsal katmandır: taşkın, dolu, yıldırım, fırtına rüzgârı, sıcak hava dalgası ve benzerleri. Üç kavram ayrı tutulmalıdır.
| Terim | Ne söyler | Ne söylemez |
|---|---|---|
| Tehlike haritası | Bir tehlikenin her konumu ne kadar etkilediği; genellikle modellenen ülkeye göreli 1-100 skor | Binanın hasar görüp görmeyeceği, hasarın kaç lira edeceği |
| Risk haritası | Tehlike ile maruziyet ve kırılganlığın birleşimi; çoğunlukla konum başına beklenen kayıp ya da hasar oranı | Tek bir olayın sonucu; olası yılların ortalamasıdır |
| Kayıp metriği (AAL, PML) | Fiyatlama için parasal değer (AAL) ya da limit, reasürans ve sermaye için dönüş periyodunda kayıp (PML) | Riskin nerede olduğu; metrik bir sayıdır, harita onun arkasındaki resimdir |
Bu sayfada kullanılan tanımlar:
- Tehlike skoru: modellenen coğrafya içinde, tek bir tehlike için ülkeye göreli 1-100 endeks. Konumları karşılaştırır ve sıralar. Hasar oranı ya da kayıp olasılığı değildir.
- Yıllık ortalama kayıp (AAL): uzun dönemde yıllık beklenen kayıp; saf primin iklim bileşeni.
- Olası azami kayıp (PML): seçilen dönüş periyodunda ağır ama makul kayıp; limit, reasürans yapılandırması ve sermaye için kullanılır.
- Dönüş periyodu: bir olasılık ifadesi. 100 yıllık olay, herhangi bir yılda yaklaşık yüzde 1 aşılma olasılığı demektir.
- Birikim: portföyün aynı olaydan birlikte etkilenecek kısmı.
Dört karar, tek harita katmanı
Bir harita, bir kararı değiştirdiğinde yerini hak eder. Sigortacılıkta bu kararlar dört tanedir.
| Karar | Haritanın yanıtladığı soru | Kim kullanır | Tipik çıktı |
|---|---|---|---|
| Teklif anı | Bu adresi hangi tehlikeler, ülkenin geri kalanına göre ne kadar etkiliyor? | Underwriter, broker | Tek koordinat için tehlike başına skor; kabul, ret ya da ek koşul |
| Birikim | Poliçeler aynı tehlike bölgesinde nerede yığılıyor? | Portföy ve reasürans ekibi | Sıcak nokta haritası, bölge bazında yoğunlaşma, PML girdisi |
| Yenileme | Portföyün hangi kısmı yeni koşul, limit ya da farklı risk iştahı istiyor? | Underwriting yönetimi | Portföyün tehlike sınıfına göre segmentasyonu |
| Keşif önceliği | Hangi sahalara risk mühendisliği ziyareti önce yapılmalı? | Risk mühendisliği | Haritadan türetilen sıralı saha listesi |
Teklif anı
Teklif anında underwriter’ın elinde bir adres ya da koordinat ve birkaç dakika vardır. İşe yarayan yanıt, posta kodu ortalaması değil, o noktaya ait tehlike başına skordur; ekranda ya da anında dönen bir API çağrısıyla. Aynı sokaktaki iki bina farklı taşkın skoru taşıyabilir; harita bu farkı ancak çözünürlüğü iki bina arasındaki mesafeden ince olduğunda gösterir.
Birikim
Birikim, haritanın tabloyu geçtiği yerdir. Tüm portföyü tehlike katmanının üzerine koymak, poliçelerin aynı taşkın ovasında, aynı dolu koridorunda ya da aynı orman arayüzünde nerede üst üste bindiğini gösterir. Aynı resim seçilen dönüş periyodunda olası azami kaybı, oradan da reasürans yapısını ve sermayeyi besler.
Yenileme
Yenilemede soru tek konumdan segmente geçer: portföyde hangi tehlike sınıfları büyüdü, risk iştahı eşikleri nereye kaymalı, hangi sözleşmeler yeni koşul ya da limit istiyor. Ülke genelinde tutarlı ölçeklenen bir tehlike katmanı, yenileme ekibinin portföyü anekdotla değil sınıfla bölmesini sağlar.
Keşif önceliği
Risk mühendisliği bütçesi sınırlıdır. Tehlike haritasından türetilen sıralı liste (önce en yüksek skor ve en yüksek maruziyet) bu yıl hangi sahaların ziyaret edileceğine karar verir.
Tehlike skoru ile AAL ve PML farkı
Tehlike skoru ile kayıp metriği farklı soruları yanıtlar; ikisini karıştırmak iklim riski raporlamasındaki en yaygın hatadır.
| Tehlike skoru | AAL | PML | |
|---|---|---|---|
| Birim | 1-100, ülkeye göreli | Yıllık para birimi | Dönüş periyodunda para birimi |
| Maruziyet ve kırılganlık gerekir mi? | Hayır | Evet | Evet |
| Kullanım | Konumları karşılaştırma ve sıralama; teklif anı koşulları; keşif önceliği | Fiyatlama, karşılık ayırma | Limit, reasürans, sermaye |
| Aynı skorlu iki konum farklı değer alabilir mi? | Uygulanamaz | Evet, binaların değeri ya da kırılganlığı farklıysa | Evet |
Tehlikeden finansal etkiye uzanan zincir, kredi verenler için PD, LGD ve DSCR dahil, fiziksel iklim riski: tehlikeden finansal etkiye sayfasında anlatılır.
Her sağlayıcıya sorulacak veri kalitesi soruları
Bir harita underwriting sistemine girmeden önce şu sorular kullanılabilir olup olmadığını belirler. Hiçbirinin evrensel doğru yanıtı yoktur; önemli olan açık bir yanıtın olmasıdır.
- Tehlike başına çözünürlük. Hücre boyutu nedir ve komşu riskler arasındaki mesafeden ince mi? Meteorolojik tehlikeler ile taşkın genellikle farklı çözünürlüktedir; her biri için ayrı sorun.
- Ölçek. Skor ülkeye göreli mi, mutlak mı? İki farklı ülkede ülkeye göreli 80 aynı tehlike değildir.
- Referans dönemi. Tehlike klimatolojisi hangi yılları kapsıyor, en son ne zaman yeniden hesaplandı?
- Doğrulama. Katman kayıtlı olaylarla sınandı mı, sonuçlar yayımlandı mı?
- İleriye dönük katmanlar. Hangi emisyon senaryoları ve ufuklar var, hangi çözünürlükte?
- Biçimler. Katman kendi CBS ortamınız için raster, API, toplu dosya ve rapor olarak teslim edilebiliyor mu; böylece teklif anı ile portföy çalışması aynı veriyi kullanır mı?
- Entegrasyon. Bir parti kaç konum alır, teklif anında yanıt süresi nedir?
- Yöntem şeffaflığı. Modelleme belgelenmiş mi; sağlayıcı bir konumun neden o skoru aldığını açıklayabiliyor mu?
- Yeni coğrafyalar. Yeni bir ülke modeli ne kadar sürede hazırlanır?
- Sürümleme. Katman sürümleri tarihli mi; yenileme geçen yılki değerlendirmeyle karşılaştırılabiliyor mu?
UrClimate Score ne sunar
UrClimate Score her tehlikeyi konum düzeyinde bir harita katmanı olarak dört kapsama kademesinde sunar: Türkiye tam katman setiyle; Birleşik Krallık, Almanya ve Kuzey Kıbrıs yüksek çözünürlükle; 36 Avrupa pazarı bölgesel paketle; 182 ülke küresel taramayla. Türkiye için katmanlar, her biri 1-100 skorlanan on meteorolojik tehlike (dolu, yıldırım, fırtına rüzgârı, şiddetli yağış ve ani sel, kar yükü, don, soğuk hava, yangın hava koşulları, sıcak hava dalgası, kuraklık) ile 25 m topografik taşkın, 100 m heyelan, yaklaşık 500 m deprem, bina düzeyinde orman yangını ve 5 ile 250 yıl arasında altı dönüş periyodu için 30 m taşkın derinliği ve yıllık ortalama kayıptır. Deprem için AAL, PML ve net kayıp ayrı lisanslanan premium katmandır. Gelecek iklim metrikleri SSP2-4.5 ve SSP5-8.5 senaryoları için 2030, 2050 ve 2100 yıllarını kapsar.
Katmanlar panelde interaktif harita, PDF rapor, kendi CBS ortamınız için GeoTIFF raster ve API olarak teslim edilir; parti başına 100.000 konum. Sel skoru, 2014-2024 arasında Türkiye’de haberlerde konumu belirtilen 45 gerçek sel olayıyla sınandı; tüm olay noktaları 100 üzerinden 62 ile 94 arasında skor aldı, 60’ın altında kalan yok. Yıldırım yöntemi EGU 2020’de yayımlandı. API 2021’den beri canlı. Yeni bir ülke modeli 1 ile 4 ay arasında hazırlanır. Kapsama kademeleri ve çözünürlükler UrClimate Score sayfasında, teklif anından portföy raporuna iş akışı sigorta ve reasürans sayfasında yer alır. Türkiye’deki son olayların bağlamı için sel felaketleri yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tehlike haritası ile risk haritası aynı şey mi?
Hayır. Tehlike haritası bir tehlikenin her konumu ne kadar etkilediğini, genellikle ülkeye göreli skorla gösterir. Risk haritası buna maruziyeti ve kırılganlığı ekler; çoğunlukla beklenen kayıp ya da hasar oranı olarak ifade edilir.
Underwriter yalnız tehlike skoruyla poliçe fiyatlayabilir mi?
Hayır. Skor konumları karşılaştırır ve sıralar; kabul ve koşul kararını destekler. Fiyatlama için tehlikenin üzerine maruziyet ve kırılganlık eklenerek hesaplanan yıllık ortalama kayıp gerekir.
İklim risk haritası sigorta iş akışının hangi noktalarına girer?
Teklif anında (konum bazlı kontrol), birikim yönetiminde (poliçelerin yığıldığı yerler), yenilemede (segmentasyon ve risk iştahı) ve risk mühendisliğinde (keşif önceliği).
Underwriting haritası hangi çözünürlükte olmalı?
Komşu riskler arasındaki mesafeden ince. Türkiye için UrClimate Score topografik taşkını 25 m, heyelanı 100 m, depremi yaklaşık 500 m, meteorolojik tehlikeleri 3 km’den 1 km’ye çözünürlükte sunar.
Harita underwriting sistemine nasıl teslim edilir?
Teklif anında enlem ve boylamla API sorgusu, dönemsel toplu dosya, sigortacının kendi CBS ortamı için GeoTIFF raster ya da panelde harita katmanı ve PDF rapor olarak.
Türkiye dışındaki portföyler kapsanıyor mu?
Evet. Küresel tarama 182 ülkeyi kapsar; en derin veri seti Türkiye ve çevre bölgededir. Birleşik Krallık, Almanya ve Kuzey Kıbrıs yüksek çözünürlükle, 36 Avrupa pazarı bölgesel paketle kapsanır.
Portföyünüzü haritada görün
Tehlikeleri, coğrafyayı ve teslim biçimini kısa bir ön görüşmede belirleyelim.
E-posta ile yazın Demo talep edin
