BİLİM VE METODOLOJİ
UrClimate’in ürettiği her risk skoru ve finansal metrik, hakemli iklim biliminden başlar ve denetime dayanan, karar-hazır bir sayıya dönüşür. Bu sayfa, o yolun nasıl kurulduğunu — veriden modele, tehlikeden finansal etkiye — şeffaf biçimde anlatır.
Bilimsel duruşumuz
İklim riski analitiğinde güven, kara kutudan değil şeffaflıktan doğar. Dört ilke üzerine kuruyoruz:
Şeffaflık
Hangi model, hangi senaryo, hangi varsayım — hepsi açıkça belgelenir. Kara kutu skor üretmeyiz.
Tekrarlanabilirlik
Aynı girdi, aynı çıktı. Her hesap sürümlenir; sonuçlar yeniden üretilebilir.
Denetlenebilirlik
Kaynak veriden nihai sayıya kadar izlenebilir bir veri soyağacı — güvence denetimine hazır.
Standart hizası
Metrikler ve çıktılar, düzenleyicilerin ve çerçevelerin beklediği yapıya göre tasarlanır.
Veri temeli
Analiz, tek bir kaynağa değil, birbirini tamamlayan katmanlara dayanır:
İklim modelleri ve senaryolar
- CMIP6 küresel model topluluğu; IPCC AR6 ile hizalı metodoloji
- SSP2-4.5 (orta yol, baz hat) ve SSP5-8.5 (yüksek emisyon, stres testi)
- Yıllık projeksiyon: 2015–2100
- CMIP7 geçişi tarafımızca yönetilir; raporlama için CMIP6 geçerli referans
Gözlem ve yerel veri
- MGM meteoroloji istasyon verileri (Türkiye)
- Hava kalitesi göstergeleri
- Belediye envanteri için GPC uyumlu emisyon faktörleri
- Türkiye’deki 1054 belediyenin tamamı tanımlı
Global modelden varlığınıza
Küresel iklim modelleri kıtasal ölçekte çalışır; bir tesisin, kredinin ya da belediyenin kararı ise yerel ölçekte alınır. Aradaki boşluğu, projeksiyonları varlık konumuna indirgeyerek (downscaling) ve gözlemlerle hizalayarak kapatırız. Sonuç, kıtasal bir ortalama değil, koordinat düzeyinde bir risk görünümüdür — haritada bir noktaya tıklanabilir çözünürlükte.
Tehlike modellemesi
Her konum ve tehlike için iklim göstergesi senaryo ve yıl bazında projekte edilir ve karşılaştırılabilir olması için 0–1 aralığında normalize edilir (IPCC AR6 ile hizalı). Kritik nokta: tehlikeler birbirinden bağımsız kabul edilmez — birlikte-oluşan (bileşik) risk yapıları modele dâhildir.
Akut tehlikeler
- Sel ve aşırı yağış
- Fırtına ve aşırı rüzgâr
- Orman yangını
- Aşırı sıcaklık dalgaları
Kronik tehlikeler
- Kalıcı sıcaklık artışı
- Kuraklık
- Deniz seviyesi yükselmesi
- Yağış rejimi kayması
Fizikten finansa — bizi ayıran katman
Çoğu sağlayıcı ya mühendislik tarafında ya da analitik tarafında durur. Biz tehlikeyi doğrudan finansal dile çeviririz — bir iklim skorunu bilançoya bağlayan katman budur:
Sigorta & varlık
AAL (Yıllık Ortalama Hasar), farklı dönüş periyotlarında PML, hasar durumu dağılımı. UrClimate Score.
Bankacılık
PD / LGD / DSCR ve EL = PD × LGD × EAD; IFRS 9 ECL, RWA ve ICAAP etkisi. UrClimate Next.
Kamu & belediye
GPC uyumlu sera gazı envanteri, SECAP/CDP hazır risk raporu, iklim finansmanı için kanıt. UrClimate Kent.
Doğrulama ve kalite
Bir modelin değeri, gerçeğe ne kadar dayandığıyla ölçülür. Yaklaşımımız:
- Gözleme karşı sınama: projeksiyonlar, MGM istasyon kayıtları ve gözlemlenen olaylarla karşılaştırılarak tutarlılığı kontrol edilir.
- Sürümleme: model ve veri sürümleri kayıt altındadır; bir çıktının hangi sürümle üretildiği izlenebilir.
- Belgeleme: senaryo varsayımları ve hesap adımları, güvence denetiminin sorabileceği düzeyde dokümante edilir.
- İnsan denetimi: otomatik çıktılar, uzman mühendislik ekibimizin gözünden geçer.
Belirsizliğe dürüst bakış
Standartlar ve yönetişim
Finans & iklim çerçeveleri
- NGFS · UNEP FI · IIGCC PCRAM 2.0
- IFRS S2 / TSRS · TCFD
- EBA Pillar 3 · BDDK İklim Rehberi · BCBS 239
Kamu & raporlama
- GPC (şehir sera gazı envanteri)
- CDP Cities
- SECAP (Başkanlar Sözleşmesi)
Sık sorulan sorular
UrClimate hangi iklim modellerini ve senaryoları kullanıyor?
Fiziksel iklim projeksiyonları CMIP6 model topluluğuna dayanır ve IPCC AR6 ile hizalıdır. İki temel senaryo sunulur: baz hat için SSP2-4.5 (orta yol) ve stres testi için SSP5-8.5 (yüksek emisyon); projeksiyon ekseni yıllık olarak 2015–2100 aralığındadır. CMIP7 nesli geldiğinde geçişi biz yönetiriz; raporlama için CMIP6 hâlâ geçerli referanstır.
Tehlike skorları nasıl üretiliyor?
Her konum ve tehlike için iklim göstergesi senaryo ve yıl bazında projekte edilir ve 0–1 aralığında normalize edilir (IPCC AR6 ile hizalı). Tehlikeler birbirinden bağımsız kabul edilmez; birlikte-oluşan (bileşik) risk yapıları modele dâhildir. Akut (sel, fırtına, aşırı sıcaklık, orman yangını) ve kronik (kuraklık, deniz seviyesi, kalıcı sıcaklık artışı) tehlikeler ayrı ayrı ele alınır.
Sonuçlar finansal metriklere nasıl çevriliyor?
Fiziksel tehlike, doğrudan finansal dile çevrilir: sigorta/varlık tarafında AAL (Yıllık Ortalama Hasar) ve farklı dönüş periyotlarında PML; bankacılıkta PD/LGD/DSCR ve EL = PD × LGD × EAD ile IFRS 9 ECL, RWA ve ICAAP etkisi. Bu, tehlikeyi para birimi cinsinden, denetlenebilir bir sayıya dönüştürür.
Metodoloji hangi standartlarla hizalı?
Metodoloji NGFS, UNEP FI, IIGCC PCRAM 2.0, IFRS S2 / TSRS, EBA Pillar 3, BDDK İklim Rehberi ve BCBS 239 ile hizalıdır; belediye tarafında GPC ve CDP Cities. Çıktılar bu çerçevelerin beklediği yapıya göre tasarlanmıştır.
Sonuçlar denetime karşı savunulabilir mi?
Evet — bu tasarımın merkezinde. Her çıktının arkasında kaynak veri, model sürümü, senaryo varsayımları ve hesap adımları izlenebilir biçimde tutulur. Sınırlı güvence denetiminin devreye girdiği bu dönemde, raporlanan her sayının tekrarlanabilir ve belgelenebilir olması esastır.
Metodolojiyi kendi verinizle görün
Örnek bir çıktı ve metodoloji dokümanı üzerinden ekibinizle teknik bir görüşme yapalım.
Bu sayfadaki metodoloji ifadeleri, UrClimate ürün sayfalarında yayımlanan yaklaşımla tutarlıdır; iklim bilimi çerçevesi (CMIP6, SSP senaryoları, IPCC AR6) kamuya açık standartlara dayanır.