Yağış miktarındaki artış tek başına su güvenliğinin sağlandığı anlamına gelmez: düşen suyun ne kadarının yer altı suyu potansiyeline dönüştüğünü, ne kadarının yüzey akışı ve evapotranspirasyonla sistemden ayrıldığını belirleyen; bölgenin topoğrafyası, jeolojik yapısı ve arazi örtüsüdür. Alkazar, havza ve parsel ölçeğinde sel, ani taşkın ve yer altı suyu risklerini, toplam yağış rakamının ötesinde, fiziksel süreç temelli bir yaklaşımla değerlendirir.
Kısa cevap: Sel, taşkın ve yer altı suyu risk analizi; yağışın infiltrasyon, yüzey akışı ve evapotranspirasyon arasında nasıl paylaşıldığını topoğrafya, jeoloji ve arazi örtüsü verileriyle birlikte modelleyerek, bir parselin veya havzanın taşkın ve su stresi riskini sayısallaştırır. Çıktılar saha önceliklendirmesi ve TSRS uyumlu fiziksel iklim riski raporlaması için kullanılabilir.
Ne zaman gerekir?
- Saha seçimi veya satın alma öncesi taşkın/su riski değerlendirmesi gerektiğinde
- TSRS gibi fiziksel iklim riski raporlaması kapsamında sel/taşkın riskinin sayısallaştırılması istendiğinde
- Bodrum kat, altyapı veya kritik ekipmanın taşkın riskine maruziyeti sorgulandığında
- Bir bölgedeki yağış artışının yer altı suyu ve su kaynakları açısından ne anlama geldiğinin anlaşılması gerektiğinde
Yöntem: süreç temelli değerlendirme
Yağış, hidrolojik sistem için yalnızca bir girdidir; bunun ne kadarının yer altı suyu potansiyeline dönüşeceği bölgenin topoğrafyası, jeolojik yapısı ve arazi örtüsü gibi fiziksel filtreler tarafından belirlenir. Düşen suyun bir bölümü yüzey akışına dönüşerek sistemden uzaklaşır, bir bölümü evapotranspirasyonla atmosfere geri döner; yalnızca belirli jeolojik ve topoğrafik koşulların sağlandığı alanlarda su zemine infiltre olarak depolanma potansiyeli oluşturur. Bu nedenle aynı miktarda yağış alan iki farklı havza, fiziksel parametrelerin etkisiyle tamamen farklı yer altı suyu ve taşkın davranışları sergileyebilir. Alkazar’ın yaklaşımı; yağışı yalnızca atmosferik bir veri olarak değil, yer altındaki hareketini temsil eden sinyallerle (sub-surface runoff) birlikte değerlendirmek, global eşikler yerine yerel hidrojeolojik dinamikleri görünür kılarak saha önceliklendirmesindeki hata payını düşürmek ve teorik uygunluk haritaları yerine fiziksel gerçekliğe ve havza bazlı süreçlere dayanan bir karar destek katmanı sunmaktır.
Soru → analiz → çıktı
| Soru | Analiz | Çıktı |
|---|---|---|
| Bu parsel veya havza taşkına maruz kalır mı, ne ölçüde? | Havza ölçekli taşkın modeli | Taşkın derinliği ve yayılım haritası |
| Bölgedeki yağış artışı yer altı suyu rezervine dönüşüyor mu? | Süreç temelli yer altı suyu (YAS) analizi | Saha/bölge önceliklendirmesi için hidrojeolojik değerlendirme |
| Bu riskin finansal karşılığı nedir? | UrClimate Score / Next ile risk kantifikasyonu | TSRS uyumlu fiziksel risk raporlaması için girdi |
Süreç ve teslimatlar
| Adımlar | Çıktılar |
|---|---|
| Bölge/havza sınırlarının ve topoğrafya-jeoloji-arazi örtüsü verilerinin derlenmesi → yağış-infiltrasyon-yüzey akışı-evapotranspirasyon süreçlerinin havza bazlı modellenmesi → taşkın ve yer altı suyu senaryolarının üretilmesi → sonuçların risk kantifikasyonuna veya TSRS raporlamasına aktarılması | Taşkın derinliği/yayılım haritaları, saha önceliklendirme değerlendirmesi, TSRS uyumlu fiziksel risk girdisi |
Yöntem ve veri kanıtı
Bu hizmet için şu an sitede adı verilen bir müşteri projesi yayınlanmamıştır. Yaklaşımın arkasındaki veri tartışmasını Yağış Artışı Tek Başına Neyi Anlatmaz? Yer Altı Suyu Potansiyelini Daha Doğru Okumak ve İklim Değişikliği ile Artan Sel Riskleri yazılarımızda, risk kantifikasyonu tarafını ise UrClimate Score ve UrClimate Next ürün sayfalarında inceleyebilirsiniz.
Detaylı hidrolik modelleme: HEC-RAS
Havza ölçekli önceliklendirmenin ötesine geçip belirli bir saha için taşkın derinliği, akış hızı ve su yüzeyi kotu gerektiğinde, çalışma HEC-RAS tabanlı hidrolik modellemeye derinleşir. Bu kapsamda saha LiDAR ile taranarak metre altı çözünürlükte arazi modeli üretilir, gözlemli akım verisinden tasarım debileri hesaplanır ve Q100/Q500 gibi senaryolar için taşkın yayılım haritaları çıkarılır. Ayrıntılar için HEC-RAS ile Taşkın ve Hidrolik Modelleme sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
- Ani sel riski nedir, neden önemlidir?
- Ani sel (flash flood), kısa sürede düşen yoğun yağışın zeminin emebileceğinden hızlı biriken yüzey akışına dönüşmesiyle oluşur. Parsel veya havza ölçeğinde önceden değerlendirilmediğinde, bodrum kat, altyapı ve kritik ekipman için ciddi bir fiziksel risk kaynağıdır.
- Yağıştaki artış neden tek başına yeterli bir gösterge değildir?
- Yağış, hidrolojik sistem için yalnızca bir girdidir. Bu girdinin ne kadarının yer altı suyuna dönüşeceği, ne kadarının yüzey akışı ve evapotranspirasyonla sistemden ayrılacağı; bölgenin topoğrafyası, jeolojik yapısı ve arazi örtüsü tarafından belirlenir. Aynı miktarda yağış alan iki farklı havza, bu fiziksel parametreler nedeniyle tamamen farklı taşkın ve yer altı suyu davranışı gösterebilir.
- Bu analiz TSRS gibi bir raporlamaya nasıl girer?
- Sel ve taşkın riski, TSRS gibi fiziksel iklim riski raporlama çerçevelerinin değerlendirdiği risk başlıklarından biri olabilir; kapsam ve format için TSRS İklim Riski Raporlaması sayfamıza bakabilirsiniz.
- Hangi veri kaynaklarıyla çalışılır?
- Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) ve Copernicus gibi kamuya açık iklim ve hava gözlem verileri; bölgenin topoğrafya, jeoloji ve arazi örtüsü verileriyle birlikte değerlendirilir.
- Bu hizmet yalnızca UrClimate ürünleri üzerinden mi sunuluyor?
- Hayır. Sel, taşkın ve yer altı suyu risk analizi, UrClimate Score ve Next gibi ürünlerle risk kantifikasyonuna bağlanabilen, aynı zamanda proje bazlı ayrı bir mühendislik hizmeti olarak da sunulur.
İlgili içerik
- Yağış Artışı Tek Başına Neyi Anlatmaz?: Bu sayfanın dayandığı veri tartışmasının tam metni.
- İklim Değişikliği ile Artan Sel Riskleri: Sel felaketlerinin türleri, etkileri ve veri odaklı analiz.
- TSRS İklim Riski Raporlaması: Fiziksel iklim riski raporlama ürünümüz.
- HEC-RAS ile Taşkın ve Hidrolik Modelleme: LiDAR saha taraması, 1B/2B hidrolik model, senaryo ve çıktı haritaları.
- Tüm Hizmetlerimiz: 16 hizmetin tamamının listelendiği hizmetler dizini.