Dış ünitelerinizin (IEC, Chiller vb.) egzoz havasını veya jeneratör gazlarını geri emmesi, sadece enerji israfı yaratmaz; aynı zamanda kapasite düşümüne (derating) ve PUE bozulmasına neden olur.
kW
TL
%15
İdeal (%0-5)
Riskli Saha Ort.(%25)
Kritik Max Vaka Verisi (%57)
Yıllık Finansal Kayıp
0TL
Aylık: 0 TL
ESG: Karbon Ayak İzi Artışı
0Ton CO₂
0 kWh boşa harcanan enerji
Gizli Mühendislik Maliyetleri
Bozulmuş PUE
1.35
+0.00 ceza
Emiş Sıc. Artışı
+0°C
Termal Stres
Kapasite Kaybı
0 kW
Derating Etkisi
Sıcak havanın geri emilmesi termodinamik kapasiteyi düşürür. Ekipman fazladan çalışmak zorunda kalır.
ASHRAE TC 9.9 & Alkazar Örnek Vaka Analizi
Gerçek Saha Bulgusu: Çatı üzeri jeneratörlerin çalıştığı gerçek bir senaryo incelemesinde, rüzgarın etkisiyle 400°C'lik egzoz gazı soğutma ünitelerine yönelmiş ve emiş sıcaklıklarını 49.4°C'ye, bypass oranını %57'ye kadar çıkarmıştır. Bu durum kapasite yetmezliğine ve donanım arızasına yol açar.
Dış Akış & Bypass Kayıp Analizi aracı, veri merkezi dış ünitelerinin (IEC/chiller) kendi egzoz havasını veya jeneratör gazını geri emmesinin (resirkülasyon/bypass) yıllık gizli maliyetini; enerji kaybı, PUE bozulması ve karbon ayak izi üzerinden tahmin eder. Ücretsizdir.
Yöntem ve formüller
Soğutma elektrik yükü:Psoğutma = Kapasite × (PUE − 1)
Etkin bypass oranı: girilen bypass yüzdesi, jeneratör konumu/rüzgâr etkisi çarpanıyla (1,0 / 1,3 / 1,8) ölçeklenir
Ek yük:Pek = Psoğutma × (Etkin bypass / 100)
Yıllık enerji kaybı:E = Pek × 8760 saat × %70 kapasite kullanım faktörü
Yıllık maliyet:E × birim elektrik fiyatı; karbon:E × 0,43 kg CO₂/kWh (Türkiye şebeke ortalaması)
Sıcaklık artışı ve kapasite kaybı: gerçek saha vakasındaki %57 bypass → +7,5 °C emiş sıcaklığı artışı ilişkisinden doğrusal olarak ölçeklenir; kapasite kaybı, her 1 °C emiş sıcaklığı artışı için yaklaşık %1,5 derating varsayımıyla hesaplanır.
İşlenmiş örnek
Aracı hiçbir girdiyi değiştirmeden açtığınızda (2.000 kW soğutma kapasitesi, 3,5 TL/kWh, mevcut PUE 1,35, %15 tahmini bypass, jeneratörler çatıda/ünitelere yakın → çarpan 1,8) gösterilen sonuçlar:
Büyüklük
Değer
Etkin bypass oranı (%15 × 1,8)
%27
Yıllık gereksiz enerji tüketimi
≈1.159.000 kWh
Yıllık finansal kayıp
≈4.056.000 TL
Karbon ayak izi artışı
≈498 ton CO₂/yıl
Bozulmuş PUE
1,35 → 1,44 (+0,09 ceza)
Emiş sıcaklığı artışı / kapasite kaybı
+3,6 °C / −107 kW (%5,3)
Bu araç ne zaman yetmez?
Bypass oranı, kullanıcının saha gözlemine veya varsayımına dayalı bir tahmindir; aracın kendisi bir CFD çözücüsü değildir ve gerçek resirkülasyon oranını ölçmez.
%70 kapasite kullanım faktörü ve Türkiye şebeke karbon katsayısı (0,43 kg CO₂/kWh) sabit varsayımlardır; saha özelinde farklılık gösterebilir.
Sıcaklık artışı–bypass ilişkisi, aracın referans aldığı tek bir saha vakasından (rüzgârın çatı üstü jeneratör egzozunu üniteye yönlendirdiği bir senaryo) doğrusal olarak ölçeklenir; her sahada aynı oranda gerçekleşmeyebilir.
Gerçek bypass oranını ve kaynağını (jeneratör, komşu ünite, bina cephesi) belirlemek için sahaya özel CFD dış akış analizi gerekir.
Evet, Dış Akış & Bypass Kayıp Analizi aracı ücretsizdir.
Bypass/resirkülasyon oranını nasıl tahmin ederim?
Saha gözlemi, termal kamera ölçümü veya benzer tesislerdeki referans değerlerden yola çıkabilirsiniz; araçtaki kaydırıcı %0–60 arasında tipik "ideal", "riskli saha ortalaması" ve "kritik vaka" bantlarını gösterir.
Jeneratör konumu sonucu nasıl etkiliyor?
Jeneratörler kapalıysa etkisi yoktur (çarpan 1,0); açık ve soğutma ünitelerine yakınsa (özellikle çatıda) etkin bypass oranı önemli ölçüde artar (çarpan 1,8).
Bu hesap gerçek PUE ölçümünün yerini tutar mı?
Hayır, bu bir tahmin/farkındalık aracıdır. Kesin PUE ve resirkülasyon oranı için saha ölçümü veya CFD analizi gerekir.
Sonuçlar hangi para birimiyle gösteriliyor?
Varsayılan olarak TL ve Türkiye şebeke karbon katsayısıyla hesaplanır; girdileri kendi tesisinizin verileriyle değiştirebilirsiniz.
Bu sayfadaki anlatım genel bilgilendirme amaçlıdır ve proje özelinde mühendislik hizmeti yerine geçmez. Nihai değerler ilgili standardın yürürlükteki baskısı ve mevzuat hükümleri esas alınarak belirlenmelidir.